Trong đôi mắt của những người lính già Đào Xuân Mộc không ngăn được những dòng lệ cảm xúc khi kể về những tháng ngày chiến đấu oanh liệt năm xưa. Ông nguyên là chiến sĩ của Tổng cục hậu cần, phụ trách ban liên lạc gồm 11 người có nhiệm vụ chuyển công văn đi, đến cho Bộ Tổng tham mưu chỉ đạo cho chiến dịch Điện Biên Phủ. Đây được coi là một trong những mắt xích quan trọng góp phần làm nên thành công của chiến thắng Điện Biên Phủ lịch sử.

Nguyên là cán bộ tham mưu và vinh dự được phục vụ cho Đại Tướng Võ Nguyên Giáp trong chiến dịch Điện Điện Biên Phủ, năm nay ông hơn 90 tuổi, sức khoẻ đã yếu nhiều. Chỉ cho chúng tôi xem những tấm hình xưa, khi còn là người lính trẻ tình nguyện xin ra chiến trường chống giặc, mang trong mình khát khao giải phóng đất nước, ông Phạm Văn Sắc, nguyên chiến sĩ Đại đoàn 316 (còn gọi là Đại đoàn Bông Lau, nay là Sư đoàn 316) vẫn không giấu được cảm xúc tự hào về những ký ức của tháng ngày trực tiếp tham gia vào trận đánh giữ từng tấc đất trên đồi A1, Điện Biên Phủ, vẫn vẹn nguyên trong tâm trí ông.

Trải qua hàng chục ngày đêm khoét núi, đào hào cùng với đồng đội là những ký ức không thể nào quên đối với ông Sắc. Qua lời kể của ông, những ngày tháng gian khó nhưng vô cùng hào hùng bỗng chốc lại hiện ra sống động, lôi cuốn chúng tôi trở lại những ngày tháng lịch sử, hào hùng của chiến thắng Điện Biên Phủ. Ông Sắc kể lại: Đêm 24/1/1954, sau cuộc họp ở đại bản doanh Mường Phăng do Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp triệu tập, thảo luận về phương án tác chiến mới, chuyển từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”, đơn vị của tôi được giao nhiệm vụ đào hào. Mỗi ngày, tôi cùng đồng đội vừa đào hào, vừa xây dựng trận địa.

Trong số 17 người tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ ngày ấy của tỉnh Quảng Ninh, giờ chỉ còn lại năm người và đều đã ở độ tuổi xưa nay hiếm, trên dưới 90 tuổi.

Đầu tiên là đào hầm cá nhân để tránh pháo của địch, sau đó là đào hầm nối hầm cá nhân này với hầm cá nhân khác để tạo thành hình những chữ Z nối dài. Đêm 30/3/1954 là đêm diễn ra trận đánh đầu tiên trên đồi A1. Tiếp đó, từ ngày 31/3, quân ta chiếm một nửa quả đồi, địch một nửa quả đồi, khoảng cách gần nhau. Địch phòng thủ còn bộ đội ta quyết tâm chiếm toàn bộ quả đồi, quyết tâm giành chiến thắng. Cứ như vậy, anh em, đồng đội chúng tôi kề vai, sát cánh cùng nhau chiến đấu với quân địch trong suốt mấy chục ngày đêm.

Nguyên chiến sĩ Trung đoàn 102, Sư đoàn 308, ông Đồng Xuân Luật xúc động kể lại: Trưa 6/5, anh nuôi của đơn vị nắm cho mỗi người một nắm cơm và chúng tôi bắt đầu hành quân từ hai giờ chiều, ra đến cửa rừng lúc đó đã là năm giờ chiều. Đến 20 giờ 30 phút ngày 6/5, khối bộc phá nổ trên Đồi A1 báo hiệu ngày tàn của Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Dù tổn thất nhiều về lực lượng, nhưng bộ đội ta vẫn hạ quyết tâm chiến đấu đến cùng.

Đến 17 giờ 30 phút ngày 7/5, lá cờ "Quyết chiến - Quyết thắng" của Quân đội nhân dân Việt Nam tung bay trên nóc hầm tướng Đờ Ca-xtơ-ri, Chỉ huy trưởng Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, đơn vị tôi nhận được tin báo ta đã giành chiến thắng trong chiến dịch này. Kể đến đây giọng ông chợt chùng lại: Để có được chiến thắng này, biết bao đồng chí, đồng đội của tôi đã anh dũng hy sinh. Tôi nhớ mãi hình ảnh, ngọn cờ chiến thắng giương cao, trong màu cờ ấy đã thấm đẫm máu của những đồng đội thân yêu của chúng tôi đã ngã xuống nơi đây. Trước bóng cờ chiến thắng tung bay trên Đồi A1, chúng tôi ôm nhau khóc, khóc vì niềm vui chiến thắng, khóc vì tiếc thương những người đồng đội đã anh dũng ngã xuống cho độc lập, tự do của dân tộc.

Chiến thắng Điện Biên Phủ đi vào lịch sử của dân tộc Việt Nam và đã nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế, buộc thực dân Pháp phải ngồi vào bàn hội nghị ký Hiệp định Giơnevơ chấm dứt cuộc chiến tranh xâm lược (1945-1954) ở Đông Dương, miền bắc Việt Nam được hoàn toàn giải phóng. Hiệp định Giơnevơ đã tạo được cục diện mới, tạo tiền đề và cơ sở pháp lý rất quan trọng để dân tộc Việt Nam tiến hành cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954-1975).

Trở về đời thường, những người lính Điện Biên năm xưa vẫn giữ vững và phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ, nuôi dạy con cháu trưởng thành. Các cựu chiến binh mãi là tấm gương sáng, mẫu mực để con cháu và thế hệ trẻ hôm nay tiếp tục phát huy tinh thần, hào khí Điện Biên, xây dựng quê hương Quảng Ninh giàu đẹp, văn minh, xứng đáng với những hy sinh của ông cha vì độc lập, tự do của dân tộc.

70 năm đã qua, âm vang chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ vẫn còn vang vọng mãi với những cựu chiến binh Điện Biên Phủ phường Hoành Bồ nói riêng và của Vùng mỏ Quảng Ninh nói chung.

70 năm đã qua, âm vang chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ vẫn còn vang vọng mãi với những cựu chiến binh Điện Biên Phủ phường Hoành Bồ nói riêng và của Vùng mỏ Quảng Ninh nói chung. Họ mãi là những cuốn lịch sử sống cho thế hệ sau hiểu hơn về những năm tháng hào hùng của dân tộc, để tự hào, ý thức được trách nhiệm xây dựng đất nước ngày càng phát triển và giàu đẹp hơn. Đó là lý tưởng sống mà các thế hệ cha anh đi trước đã lựa chọn, theo đuổi và cũng là hành trang gửi gắm cho thế hệ trẻ hôm nay, dựng xây quê hương, đất nước ngày càng đàng hoàng hơn, to đẹp hơn như lời Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu đã căn dặn.

Theo Quảng Ninh - Lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp (1945-1954), Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội - 1991, trong chín năm kháng chiến chống Pháp, quân và dân Quảng Ninh (Quảng Yên, Đặc khu Hòn Gai, Hải Ninh) đã đánh 3.459 trận, tiêu diệt và làm bị thương 22.100 tên, bắt sống 2.851 tên, thu 8.000 súng và hàng chục tấn quân trang.

Không có thống kê nhưng rõ ràng để có thành tích ấy, đã có rất nhiều cán bộ, chiến sĩ, đồng bào đã ngã xuống hay hy sinh một phần thân thể cho Tổ quốc. Đóng góp vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Pháp nói chung, chiến thắng Điện Biên Phủ nói riêng, Quảng Ninh tự hào có một cá nhân được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đó là Nguyễn Văn Thuần. Ông sinh năm 1916, quê ở phường Cộng Hòa (thị xã Quảng Yên), được tuyên dương trong đợt phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân đợt 2 (ngày 31/8/1955) của Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Khi được phong tặng danh hiệu anh hùng, ông là Trung đoàn phó Trung đoàn 209, Sư đoàn 312.

Nội dung: LƯƠNG QUANG THỌ
Trình bày: TRẦN LAM