KHI NGƯỜI DÂN BẮT ĐẦU CHỌN XE BUÝT
Những chuyến xe buýt vốn quen thuộc trên đường phố nay trở nên nhộn nhịp hơn. Không ít người lần đầu quay trở lại với xe buýt sau nhiều năm sử dụng xe máy, trong khi những hành khách vốn đi xe thường xuyên cũng cảm nhận rõ sự thay đổi từ phương tiện đến chất lượng phục vụ.
Sau một tuần triển khai chính sách miễn vé, lượng hành khách tăng mạnh trên nhiều tuyến nội đô. Không khí tại các điểm dừng trở nên sôi động hơn, đặc biệt vào các khung giờ cao điểm. Nhiều tuyến xe qua khu vực trường học, bệnh viện, bến xe hay sân bay thường xuyên kín chỗ, điều tạo ấn tượng không chỉ là việc không còn phải mua vé.
Không chỉ học sinh, sinh viên hay người cao tuổi, nhiều người đi làm cũng bắt đầu lựa chọn xe buýt trên những tuyến kết nối các trục giao thông lớn. Những chiếc xe từng còn nhiều ghế trống nay đã kín khách vào giờ cao điểm, cho thấy sự thay đổi tích cực trong hành vi đi lại của người dân. Ghi nhận lượng khách đi lại của tuần đầu miễn vé là 1,6 triệu lượt và đến nay sau gần 2 tháng kể từ thời điểm thành phố miễn vé xe buýt con số này đã tăng lên gấp 10 lần (16,6 triệu lượt).
-
“Tôi đi tuyến xe buýt 36 (từ Thới An đến Bến Thành) từ nhà lên đến cơ quan vừa không phải chuyển tuyến vừa không mua vé đã tạo động lực cho tôi lựa chọn xe buýt đi làm một tuần ba ngày. Thái độ phục vụ của nhân viên cũng nhiệt tình, vui vẻ, xe lại mở điều hòa thường xuyên, đến trạm dừng nhân viên còn nhắc nhở người lớn tuổi lưu ý để tránh quá trạm dù đã có loa trên xe thông báo cho thấy hình ảnh xe buýt thành phố đã cải thiện rõ rệt”.
-
“Em chọn xe buýt đi học mỗi ngày vì giờ xe buýt toàn xe điện, chạy êm ru. Từ khi thành phố miễn vé xe lại mới, sạch sẽ, điều hòa hoạt động tốt nên đi cả quãng đường dài vẫn thấy thoải mái. Em còn có thể theo dõi lộ trình xe ngay trên điện thoại nên chủ động hơn trong việc đi học”.
Điều đáng chú ý là chính sách miễn vé không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ chi phí. Đây còn là bước thử nghiệm quan trọng để kéo người dân đến gần hơn với giao thông công cộng, từng bước giảm sự phụ thuộc vào phương tiện cá nhân. Khi rào cản về chi phí được gỡ bỏ, chất lượng dịch vụ sẽ trở thành yếu tố quyết định liệu hành khách có tiếp tục đồng hành với xe buýt sau khi chương trình kết thúc hay không.
Lượng khách xe buýt tăng mạnh sau tuần đầu miễn vé
Lượt hành khách sau tuần đầu triển khai.
So với cùng kỳ tháng trước.
Xe buýt chủ yếu hoạt động trong nội thành được áp dụng chính sách.
Ngân sách dự kiến dành cho chương trình trợ giá.
Là thời gian thực hiện chương trình miễn vé toàn dân.
XE BUÝT CẦN NHIỀU HƠN NHỮNG TẤM VÉ MIỄN PHÍ
Lượng hành khách tăng nhanh là tín hiệu tích cực, nhưng miễn vé mới chỉ là bước khởi đầu của một quá trình khuyến khích người dân sử dụng giao thông công cộng. Muốn người dân gắn bó với xe buýt, bản thân hệ thống vận tải công cộng phải đủ thuận tiện để cạnh tranh với xe máy trong từng hành trình.
Đánh giá nguyên nhân hạn chế khiến xe buýt chưa thu hút người dân lựa chọn, Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh nhận định, toàn Thành phố có khoảng 180 tuyến xe buýt, nhưng phần lớn tập trung tại khu vực trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh cũ. Trong khi đó, các khu vực trước sáp nhập như Bà Rịa-Vũng Tàu chỉ có 3 tuyến, còn Bình Dương khoảng 14-18 tuyến. Sự mất cân đối này cho thấy hệ thống chưa theo kịp quá trình mở rộng không gian đô thị. Bên cạnh đó, tình trạng xe buýt không đúng giờ do ùn tắc, tần suất chưa ổn định, thiếu tiện ích cho hành khách vẫn diễn ra phổ biến. Nhiều khu vực thiếu hạ tầng đi bộ an toàn, khoảng cách đến trạm dừng xa, thiếu mái che hoặc điều kiện chờ đợi thuận tiện. Chất lượng dịch vụ cũng là điểm nghẽn lớn. Những yếu tố tưởng chừng nhỏ này lại ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định lựa chọn phương tiện của người dân.
Nhiều chuyên gia cho rằng, miễn vé là điều kiện thuận lợi để người dân trải nghiệm xe buýt, nhưng không phải yếu tố quyết định việc họ có tiếp tục sử dụng phương tiện này hay không. Điều giữ chân hành khách vẫn là thời gian di chuyển, khả năng kết nối và sự thuận tiện trong suốt hành trình.
Thực tế cho thấy, không ít người sẵn sàng trả tiền để đổi lấy sự chủ động. Nếu phải mất quá nhiều thời gian chờ xe, chuyển tuyến hoặc đi bộ xa mới đến được điểm dừng, xe buýt sẽ rất khó cạnh tranh với xe máy, dù giá vé bằng 0 đồng.
Đó cũng là lý do nhiều đô thị lớn trên thế giới luôn ưu tiên phát triển mạng lưới giao thông công cộng theo hướng liền mạch, để hành khách có thể di chuyển từ điểm xuất phát đến điểm đến với ít lần chuyển tuyến nhất và thời gian chờ ngắn nhất.
Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi không gian đô thị đã mở rộng đáng kể sau khi hợp nhất. Hệ thống xe buýt hiện nay vẫn còn khoảng cách khá lớn giữa khu vực trung tâm với các địa bàn mới. Trong khi mạng lưới tại khu vực nội đô đã tương đối dày, nhiều khu vực ngoại thành vẫn thiếu các tuyến kết nối trực tiếp, khiến người dân chưa có nhiều lựa chọn ngoài phương tiện cá nhân.
Cũng theo các chuyên gia, một hệ thống giao thông công cộng chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi có thể phục vụ nhiều nhóm hành khách khác nhau, thay vì chỉ tập trung vào học sinh, sinh viên hay người thu nhập thấp. Khi chất lượng dịch vụ được nâng lên đồng đều, xe buýt sẽ không còn là lựa chọn của một nhóm đối tượng nhất định mà có thể trở thành phương tiện đi lại phổ biến của nhiều tầng lớp cư dân trong đô thị.
Hiện trạng vận tải hành khách công cộng tại Thành phố Hồ Chí Minh
- 0 triệu lượt
- hành khách được vận chuyển trong năm 2025
- 0 %
-
7% nhu cầu đi lại được đáp ứng bởi vận tải hành khách công cộng
- 0 %
-
1,6% tổng nhu cầu đi lại do xe buýt đảm nhận
- 0 tuyến
- xe buýt đang hoạt động trên toàn thành phố
Nguồn: Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh; Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng
ĐẦU TƯ ĐỒNG BỘ ĐỂ XE BUÝT TRỞ THÀNH LỰA CHỌN ĐẦU TIÊN
Miễn vé là cú hích ban đầu thì nâng cao chất lượng dịch vụ mới là yếu tố quyết định sự phát triển lâu dài của xe buýt. Chính vì vậy, cùng với chính sách hỗ trợ người dân, Thành phố Hồ Chí Minh đang từng bước tái cấu trúc toàn bộ hệ thống vận tải hành khách công cộng theo hướng hiện đại, xanh và kết nối.
Trọng tâm là rà soát lại mạng lưới tuyến trên quy mô Thành phố Hồ Chí Minh mới, bổ sung các tuyến còn thiếu tại những khu vực trước đây chưa được phục vụ đầy đủ, đồng thời mở thêm các tuyến buýt quy mô nhỏ đi sâu vào khu dân cư để kết nối với các đầu mối giao thông lớn.
Song song đó, các tuyến xe buýt sẽ được tổ chức theo hướng liên thông với metro, buýt sông, xe đạp công cộng và các loại hình vận tải khác. Mục tiêu không chỉ là tăng thêm số tuyến mà còn hình thành một mạng lưới di chuyển liên tục, giúp hành khách có thể hoàn thành cả hành trình bằng giao thông công cộng với thời gian hợp lý.
Ở những khu vực phát triển mới, Thành phố cũng nghiên cứu mở các tuyến kết nối sân bay Long Thành, bổ sung các tuyến xe buýt đêm, xe buýt trung tâm miễn phí và mô hình vận tải theo nhu cầu bằng phương tiện cỡ nhỏ nhằm nâng cao khả năng tiếp cận của người dân.
Sắp tới, Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng khảo sát các vị trí tăng cường kết nối đi bộ, bổ sung mái che giữa điểm dừng xe buýt với các ga metro, khu vực có nhu cầu cao như ga Bến Thành, công viên Văn Thánh, An Phú và Đại học Quốc gia. Nghiên cứu tổ chức các làn đường ưu tiên cho xe buýt tại các khu vực giao lộ, trục giao thông đủ điều kiện hạ tầng như đường Nguyễn Hữu Cảnh, Cộng Hòa, Nguyễn Tất Thành, Võ Nguyên Giáp; tổ chức giao thông ưu tiên cho xe buýt được lưu thông hỗn hợp trong làn sát vỉa hè. Đồng thời cải tạo, nâng cấp các bến xe buýt như Sài Gòn, Chợ Lớn, Quận 8, Củ Chi; nâng cấp trạm trung chuyển Hàm Nghi, Ga Đại học Quốc Gia…
Định hướng phát triển hệ thống xe buýt
Thành phố Hồ Chí Minh
-
01
Rà soát, tái cấu trúc toàn bộ mạng lưới xe buýt của Thành phố Hồ Chí Minh.
-
02
Mở thêm các tuyến buýt xanh, buýt cỡ nhỏ phục vụ khu dân cư.
-
03
Mở các tuyến kết nối sân bay Long Thành.
-
04
Phát triển xe buýt đêm và xe buýt trung tâm miễn phí.
-
05
Kết nối đồng bộ với metro, buýt sông, xe đạp công cộng và các loại hình vận tải khác.
-
06
Cải tạo các bến xe và trạm trung chuyển; nghiên cứu làn ưu tiên cho xe buýt trên một số trục giao thông.
"Việc lượng hành khách tăng nhanh cho thấy chính sách hỗ trợ của Thành phố Hồ Chí Minh đã phát huy hiệu quả. Thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục tái cấu trúc mạng lưới tuyến, mở rộng vùng phục vụ, tăng cường kết nối với metro và các loại hình vận tải khác để tạo thuận lợi nhất cho người dân sử dụng giao thông công cộng".
Ông PHẠM NGỌC DŨNG
Giám đốc Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng
CHUYỂN ĐỔI SỐ ĐỂ MỖI CHUYẾN ĐI THUẬN TIỆN HƠN
Thành phố Hồ Chí Minh cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực vận tải hành khách công cộng. Hệ thống vé điện tử đang từng bước thay thế phương thức bán vé truyền thống, cho phép hành khách thanh toán bằng nhiều hình thức khác nhau. Ứng dụng MultiGo cũng trở thành công cụ hỗ trợ hành khách trong suốt hành trình. Chỉ với một ứng dụng, người dân có thể tra cứu tuyến xe, theo dõi thời gian xe đến, tìm đường kết nối giữa xe buýt với metro, buýt sông và xe đạp công cộng, đồng thời phản ánh chất lượng dịch vụ ngay trên điện thoại.
Những thay đổi này cho thấy xe buýt không còn là phương tiện vận tải truyền thống mà đang từng bước chuyển mình theo mô hình giao thông thông minh, lấy trải nghiệm của hành khách làm trung tâm.
Xe buýt đang được số hóa
tuyến trợ giá đã hoàn thành đấu thầu
xe sử dụng điện hoặc nhiên liệu thân thiện môi trường
tuyến xe buýt đang hoạt động
xe buýt trên toàn thành phố
tuyến vé điện tử nội tỉnh
xe đã lắp thiết bị đọc thẻ
ga Metro số 1 kết nối thanh toán
sinh viên định danh qua MultiGo
Nguồn: Trung tâm Quản lý Giao thông công cộng, Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh
Miễn vé xe buýt chỉ là điều kiện cần. Để chính sách thực sự tạo nên cuộc cách mạng cho xe buýt Thành phố Hồ Chí Minh, điều kiện đủ vẫn là xây dựng một hệ thống vận tải công cộng đủ hấp dẫn để người dân tự nguyện từ bỏ phương tiện cá nhân. Muốn vậy, cùng với nguồn ngân sách bù giá, thành phố cần đồng thời tái cấu trúc mạng lưới tuyến, ưu tiên làn đường dành cho xe buýt tại các trục giao thông chính, tăng cường kết nối với metro, phát triển các bãi đỗ xe trung chuyển, ứng dụng vé điện tử liên thông và nâng cao chất lượng phục vụ theo tiêu chuẩn của các đô thị hiện đại trong khu vực.
