Tham quan các cơ sở OCOP tại xứ Tuyên, điều dễ nhận thấy nhất sau khi chương trình được thúc đẩy mạnh mẽ là sự thay đổi trong tư duy của chính các chủ thể sản xuất. Nếu trước đây, nhiều cơ sở chủ yếu làm theo kinh nghiệm, bán theo mùa vụ và phụ thuộc vào thương lái, thì nay ngày càng nhiều hợp tác xã chủ động đầu tư máy móc, cải tiến mẫu mã, xây dựng quy trình đạt chuẩn và hướng tới thị trường rộng hơn, thậm chí xuất khẩu. 

Việc tham gia OCOP cũng giúp sản phẩm thường xuyên xuất hiện tại các hội chợ, triển lãm và hoạt động xúc tiến thương mại, mở ra cơ hội tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng và hệ thống phân phối trên cả nước.

Giải quyết được khâu liên kết để tạo ra sản lượng  ổn định, bài toán tiếp theo mang tính sống còn của các chủ thể OCOP chính là xây dựng thương hiệu.

Tại Hợp tác xã Sáng Nhung, sản phẩm thịt lợn sử dụng thảo dược trong thức ăn được bán ra có thể truy xuất toàn bộ nguồn gốc, có tem mác và chứng nhận rõ ràng đã được người tiêu dùng tin dùng dù giá bán cao hơn khoảng 50% so với thịt lợn thông thường.

Điều đáng nói, Hợp tác xã còn phát triển hệ thống cửa hàng nông sản sạch tại Tuyên Quang, Phú Thọ và dự kiến mở rộng tới Việt Trì. Ngoài các sản phẩm do hợp tác xã trực tiếp sản xuất, hệ thống cửa hàng còn bán rất nhiều các sản phẩm xanh, sạch khác.

Dễ dàng nhận ra các sản phẩm nổi tiếng của OCOP Tuyên Quang trên các kệ hàng của hệ thống bán và phân phối sản phẩm của Sáng Nhung: Chè Shan tuyết của Hợp tác xã Sơn Trà; chè xanh Ngọc Thúy của Hợp tác xã Sử Anh; mật ong hương rừng, mật ong hoa rừng của Hợp tác xã chăn nuôi ong Phong Thổ; trà xanh, hồng trà của Hợp tác xã Chế biến chè Phìn Hồ,….

Với Hợp tác xã Phong Thổ, năm 2022, sản phẩm của HTX được trao giải khuyến khích tại Cuộc thi thiết kế sản phẩm lưu niệm, quà tặng du lịch tỉnh Tuyên Quang. Điều này giúp sản phẩm mật ong Phong Thổ trở thành một "đại sứ văn hóa", góp phần quảng bá hình ảnh địa phương tới du khách trong và ngoài tỉnh.

Trong khi đó, năm 2019, sản phẩm của Hợp tác xã Sơn Trà được lựa chọn làm quà tặng cho Thủ tướng Malaysia, giúp thương hiệu trà của người Dao Tiền trên vùng cao Hồng Thái (huyện Na Hang cũ) được biết đến rộng rãi hơn. Không chỉ đạt chất lượng OCOP, sản phẩm còn đạt danh hiệu Thương hiệu Vàng Nông nghiệp Việt Nam và là sản phẩm Công nghiệp Nông thôn tiêu biểu trong nhiều năm.  

Những kết quả này cho thấy, khi được đầu tư bài bản về chất lượng, bao bì, truy xuất nguồn gốc và thương hiệu, sản phẩm OCOP không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước, mà còn có khả năng tiếp cận các thị trường khó tính hơn.

Theo Phó Chánh Văn phòng điều phối chương trình xây dựng nông thôn mới tỉnh Tuyên Quang Ngô Văn Thương, OCOP là chương trình trọng tâm trong phát triển sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị, góp phần khai thác lợi thế địa phương, nâng cao thu nhập cho người dân và gắn với xây dựng nông thôn mới bền vững.

“Thực tế đã có những tín hiệu rất tích cực khi năm 2024, lần đầu tiên một số sản phẩm OCOP của Tuyên Quang như trà, chuối sấy, siro, bưởi… được xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Vương quốc Anh và bước đầu tiếp cận thị trường châu Âu. Đây là tiền đề quan trọng để tỉnh tiếp tục chuẩn hóa sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế, nâng cao năng lực chế biến, hoàn thiện truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường xuất khẩu trong thời gian tới” – ông Ngô Văn Thương cho biết.

Trong giai đoạn tới, tỉnh Tuyên Quang xác định chuyển đổi số là một trong những giải pháp trọng tâm để phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm OCOP. Việc đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử, đào tạo kỹ năng số cho các chủ thể, hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, kết nối logistics và thanh toán điện tử được triển khai đồng bộ, từng bước hình thành hệ sinh thái số liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ.

Từ những chuyển biến trong tổ chức sản xuất, xây dựng thương hiệu đến mở rộng thị trường, có thể thấy Chương trình OCOP tại Tuyên Quang đang từng bước đi vào chiều sâu, không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn hình thành nền tảng cho phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững. Đây cũng là tiền đề quan trọng để chương trình tiếp tục mở rộng sang các mô hình giá trị cao hơn, gắn sản xuất với dịch vụ và trải nghiệm trong giai đoạn tiếp theo.

(còn tiếp kỳ 3)