Trước thách thức mới, chung tay xây dựng thế trận toàn dân bảo vệ an toàn không gian mạng (KGM), thúc đẩy sự tham gia chủ động, đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân là yêu cầu cấp thiết. Báo Nhân Dân ghi lại ý kiến của các chuyên gia, nhà quản lý, nhà sáng tạo nội dung chung quanh các giải pháp nhằm xây dựng không gian mạng lành mạnh.

PGS, TS Phạm Bảo Sơn, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội:
Đổi mới mạnh mẽ nội dung chương trình và phương pháp giảng dạy an ninh mạng theo hướng quốc tế

Trong bối cảnh kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế, việc đào tạo nguồn nhân lực an ninh mạng (ANM) hướng đến đạt chuẩn quốc tế là một nhiệm vụ cấp bách. Đòi hỏi đặt ra là cần nâng cao chất lượng đào tạo nhằm xây dựng nguồn nhân lực có hệ thống kiến thức cơ bản, nền tảng, làm cơ sở để đào tạo chuyên sâu về ANM.

Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) có Trường ĐH Công nghệ đang đào tạo bậc đại học và thạc sĩ ngành an toàn thông tin, Viện Công nghệ thông tin nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng về ANM và an toàn thông tin. Với lĩnh vực đào tạo đặc thù này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa đào tạo trên lớp với các phòng thí nghiệm, các môi trường mô phỏng tình huống ANM, các dự án ANM trong trường. Cần thúc đẩy hợp tác giữa các đơn vị của ĐHQGHN trong việc đào tạo ANM, đặc biệt với các đối tác ngoài trường.

ĐHQGHN đẩy mạnh các hoạt động R&D trong lĩnh vực ANM, vừa tạo cơ hội nắm bắt các công nghệ lõi, phát triển các sản phẩm tiêu biểu trong lĩnh vực ANM, môi trường cọ xát thực tập dự án thực tế cho người học. Đồng thời thúc đẩy các hoạt động hợp tác quốc tế, khuyến khích để các cán bộ chuyên môn, giảng viên tham gia các khóa đào tạo ở nước ngoài trong lĩnh vực ANM, qua đó gia tăng thêm nguồn lực cho hoạt động đào tạo, nghiên cứu của ĐHQGHN.

ĐHQGHN đổi mới mạnh mẽ nội dung chương trình đào tạo và phương pháp giảng dạy ANM theo hướng quốc tế, hướng đến chuẩn đầu ra của các phân lớp kỹ sư tiệm cận dần với tiêu chuẩn kỹ sư công nghệ thông tin, an toàn thông tin phổ biến trên thế giới. Phạm vi đào tạo rộng hơn, tập trung nhiều hơn vào nền tảng ANM được nâng cao bởi trí tuệ nhân tạo (AI); tích hợp kiến thức an toàn cho các công nghệ, lĩnh vực mới: Dữ liệu lớn (Big Data), AI, Internet of Things, 5G,... và kết hợp chứng chỉ bảo mật. ĐHQGHN bảo trợ và cho các nhóm sinh viên tham gia các cuộc thi hackathon về ANM trong nước và quốc tế hằng năm nhằm giao lưu, thúc đẩy học tập, nghiên cứu, học hỏi kinh nghiệm của các đội thi đến từ các cơ sở đào tạo hàng đầu thế giới.

Đào tạo nguồn nhân lực an ninh thông tin, ANM có ý nghĩa chiến lược, không chỉ góp phần bảo đảm an ninh, quốc phòng, xây dựng thế trận an ninh nhân dân trên KGM mà còn có những đóng góp to lớn đối với sự phát triển kinh tế-xã hội của mỗi quốc gia, khu vực, nâng tầm vị thế của Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế. Một trong các giải pháp để Việt Nam sớm có đội ngũ nhân lực hội nhập quốc tế trong lĩnh vực này, ở cấp quốc gia cần nâng cao chất lượng đào tạo về an toàn thông tin nhằm xây dựng nguồn nhân lực có hệ thống kiến thức cơ bản, nền tảng, làm cơ sở để đào tạo chuyên sâu về ANM; thực hiện các chương trình đào tạo chuyên sâu về ANM, trong đó tập trung nguồn lực và nâng cao chất lượng đào tạo vào 4 đơn vị là Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh gắn với đổi mới phương pháp đào tạo.

Thiếu tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an):
Hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm xây dựng không gian mạng an toàn

Đảng và Nhà nước ta đề ra chủ trương, đường lối, ban hành nhiều văn kiện, nghị quyết nhằm hoàn thiện thể chế về ANM. Tuy nhiên, thực tiễn thi hành pháp luật về ANM thời gian qua cho thấy, công tác bảo đảm ANM, an toàn thông tin mạng còn tồn tại một số bất cập.

Luật An toàn thông tin mạng năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2018) với quy định “Bộ Thông tin và Truyền thông chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về an toàn thông tin mạng” và Luật An ninh mạng năm 2018 quy định “Bộ Công an chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về ANM”. Hiện nay, nhiệm vụ quản lý nhà nước về bảo đảm an toàn thông tin mạng đã được chuyển từ Bộ Thông tin và Truyền thông sang Bộ Công an. Cục ANM và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao đã rà soát tổng thể các văn bản quy phạm pháp luật trên lĩnh vực ANM và an toàn thông tin để đề xuất sửa đổi, hợp nhất Luật An ninh mạng 2018 và Luật An toàn thông tin mạng 2015 thành Luật An ninh mạng năm 2025, bảo đảm huy động sức mạnh tổng hợp, tránh đầu tư dàn trải, lực lượng chuyên trách thực hiện xuyên suốt nhiệm vụ trong tổng thể các biện pháp không tách rời từ an toàn thông tin, ANM, an ninh dữ liệu, đáp ứng xây dựng thế trận liên hoàn, thống nhất trong bảo đảm ANM quốc gia. Đồng thời tạo hành lang thông thoáng, không gian phát triển cho các tổ chức, doanh nghiệp theo đúng tinh thần Nghị quyết 57/NQ-TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Việc hợp nhất cũng là yêu cầu cấp thiết để theo kịp tiến bộ khoa học-kỹ thuật, những công nghệ mới và ứng phó kịp thời với những xu hướng mới của các hành vi trên KGM, phù hợp các công ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Phạm vi điều chỉnh đề cập trong Dự thảo Luật An ninh mạng năm 2025 quy định về hoạt động bảo đảm ANM nhằm bảo vệ chủ quyền KGM quốc gia, bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân khi tham gia KGM, bao gồm: Bảo vệ thông tin mạng, hệ thống thông tin; phòng ngừa, xử lý hành vi xâm phạm ANM; phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao; tiêu chuẩn, quy chuẩn, sản phẩm, dịch vụ ANM; điều kiện bảo đảm ANM, quản lý nhà nước và trách nhiệm của các chủ thể trong việc tuân thủ quy định pháp luật về ANM. Dự thảo Luật này cũng cần bổ sung thêm những quy định mới để bảo đảm phù hợp yêu cầu của sự phát triển khoa học công nghệ, các nhiệm vụ được giao trong các nghị quyết mới của Bộ Chính trị, phục vụ, đáp ứng tốt nhất quá trình chuyển đổi số, phát triển khoa học công nghệ.

PGS, TS Nguyễn Trường Thắng, Viện trưởng Công nghệ thông tin (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam):
Chú trọng phát triển công nghiệp bảo mật và an ninh mạng

Trong bối cảnh mới hiện nay, việc phát triển công nghiệp bảo mật và ANM có năng lực tự chủ cao tại Việt Nam là rất cần thiết. Đây không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là yêu cầu mang tính sống còn đối với chủ quyền số và an ninh quốc gia trong kỷ nguyên dữ liệu được coi là tài sản.

Việc chúng ta phụ thuộc vào các giải pháp, công nghệ và thậm chí là nhân lực từ nước ngoài để bảo vệ hệ thống thông tin trọng yếu của mình là một rủi ro chiến lược. ANM do Việt Nam phát triển và quản lý cần được nhìn nhận như một “lá chắn số” cho chủ quyền quốc gia trên không gian mạng. Để làm được điều này, chúng ta phải tập trung vào hai trụ cột chính. Trước hết, cần ưu tiên nghiên cứu, làm chủ các công nghệ lõi trong lĩnh vực ANM như mã hóa, phòng chống tấn công nâng cao (APT) và công nghệ giám sát, phản ứng tự động do chính người Việt Nam phát triển. Chỉ có công nghệ “make in Vietnam” mới bảo đảm tính minh bạch, không có các rủi ro “cổng hậu” (backdoor) trên các thiết bị số và tuân thủ tiêu chuẩn ANM đối với thiết bị công nghệ số vận hành tại Việt Nam. Thứ hai, là tự chủ về nhân lực. Chúng ta cần một đội ngũ chuyên gia ANM chất lượng cao, có năng lực làm chủ công nghệ được chuyển giao từ đối tác nước ngoài; kế thừa và phát triển công nghệ mới từ đó; trực tiếp vận hành, duy trì và phát triển các công nghệ ANM tại các hệ thống trọng yếu quốc gia. Việc đào tạo nhân lực trình độ cao phải gắn liền với thực tiễn, tạo môi trường để thế hệ chuyên gia kế cận phát triển, thu hút nguồn nhân lực trình độ cao.

Tự chủ không phải là khép kín mà là tiền đề để mở cửa. Khi chúng ta đã tự bảo vệ được chính mình bằng những giải pháp nội địa xuất sắc, kinh qua các bài kiểm tra thực tế trong môi trường ANM phức tạp ở Việt Nam, đó chính là lúc sản phẩm, giải pháp nội địa có đủ sức cạnh tranh để xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Việt Nam cần đặt mục tiêu không chỉ thuần túy là người dùng, nhân lực vận hành đơn giản mà còn là nhà cung cấp giải pháp ANM uy tín trong khu vực và thế giới. Điều này không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn nâng cao vị thế của Việt Nam trong cộng đồng ANM toàn cầu.

Tóm lại, con đường phát triển công nghiệp ANM Việt Nam phải là đầu tư chiều sâu vào nhân lực tinh hoa, đặc biệt là mảng nghiên cứu phát triển công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao. Nhóm nhân lực này bảo đảm Việt Nam làm chủ công nghệ lõi; tự bảo vệ các hệ thống thông tin trọng yếu của mình; và xuất khẩu giải pháp công nghệ ra thị trường quốc tế. Theo tôi, đây là chiến lược nhất quán, bền vững và bảo đảm lợi ích quốc gia cao nhất.

MC, vlogger, youtuber Trần Khánh Vy:
Đề cao trách nhiệm xã hội, mang lại giá trị hữu ích cho cộng đồng

Là nhà sáng tạo nội dung tập trung về học tập và phát triển bản thân, những series video trên mạng xã hội của tôi chia sẻ kinh nghiệm học tiếng Anh, những giá trị mà mình theo đuổi, đam mê tới mọi người; truyền cảm hứng, định hướng công việc, ngành nghề cho các bạn trẻ. Mỗi khi đưa ra nội dung gì, tôi đều cố gắng tạo ra những sản phẩm tốt nhất trong khả năng của mình, để mỗi người đều có thể nhận được một điều gì đó sau khi xem video. Tôi cũng nhận thức rõ trách nhiệm của việc ứng xử văn hóa, tôn trọng người xem, lan tỏa giá trị tốt đẹp, năng lượng tích cực, tinh thần gắn kết, sẻ chia trong cộng đồng, bên cạnh chuyển tải thông điệp thú vị, đủ hấp dẫn sẽ thu hút người xem.

Hiện nay, bên cạnh hiệu ứng tích cực, đôi khi cũng đi kèm những mặt trái. Tôi cũng tự nhắc bản thân luôn cần tỉnh táo nhìn nhận vấn đề đa chiều, nêu cao ý thức trách nhiệm trước mỗi cú click chuột, bình luận, chia sẻ.
Các KOL tham gia Liên minh Niềm tin số có điều kiện liên kết, hỗ trợ nhau phát huy tài năng, sức sáng tạo, phát triển công việc và chung tay kiến tạo môi trường số an toàn, minh bạch và nhân văn. Các thành viên trong Liên minh được củng cố kiến thức về hợp tác quảng bá sản phẩm, cần lưu tâm kiểm chứng về uy tín của thương hiệu, nhãn hàng, bảo đảm đúng quy định pháp luật, để vừa giữ uy tín cá nhân vừa tạo giá trị cho những đối tác, doanh nghiệp hợp tác, đồng thời tránh ảnh hưởng tới niềm tin những người theo dõi, hâm mộ.

Cùng với sáng tạo nội dung bổ ích, hấp dẫn, có tính định hướng, giáo dục, các KOL đẩy mạnh truyền thông lan tỏa văn hóa số, nâng cao năng lực ứng xử, kỹ năng an toàn số cho cộng đồng. Đó cũng là cách góp sức đồng hành cùng Liên minh Niềm tin số và quốc gia trong kỷ nguyên số.

Đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình, các KOL đang nỗ lực hơn nữa để chung tay lan tỏa giá trị cao đẹp, việc làm tử tế, hành động văn minh; quảng bá văn hóa, hình ảnh đất nước ra thế giới, khẳng định vị thế Việt Nam trong không gian mạng toàn cầu.

Tổ chức thực hiện :
Ban Nhân Dân hằng tháng
Nội dung :
Nguyễn Minh Chính-Hồng Châu-Minh Trung-Tuấn Anh-Thiện Minh
Trình bày mỹ thuật :
Duy Thanh
Ảnh :
Bộ công an, Thành Đạt, nguồn internet.