Nhận lời mời của Thủ tướng Cộng hòa Ấn Độ Narendra Modi, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm cấp Nhà nước tới Cộng hòa Ấn Độ từ ngày 5 đến 7/5.

Chuyến thăm mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, diễn ra vào năm 2026 - thời điểm đánh dấu kỷ niệm 10 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Ấn Độ, một mốc son quan trọng trong lịch sử quan hệ song phương. Đây là chuyến thăm nước ngoài thứ hai của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, diễn ra ngay sau khi Quốc hội kiện toàn các chức danh lãnh đạo Nhà nước, cho thấy sự coi trọng cao độ của Việt Nam đối với việc làm sâu sắc hơn quan hệ với Ấn Độ, đưa mối quan hệ này bước vào giai đoạn phát triển mới, hiệu quả, vững chắc và có chiều sâu chiến lược hơn nữa.

Những năm qua, Ấn Độ nổi lên là hình mẫu thành công trong phát triển kinh tế tại khu vực, đồng thời từng bước nâng cao vị thế trên trường quốc tế với chính sách đối ngoại cân bằng, tự chủ. Đây là những yếu tố quan trọng giúp đất nước sông Hằng luôn đứng vững và phát triển mạnh mẽ giữa một thế giới nhiều cạnh tranh với những diễn biến bất ổn, khó lường.

Tình hình chính trị của Ấn Độ cơ bản ổn định. Ngày 4/6/2024, Liên minh Dân chủ quốc gia (NDA) do Đảng Nhân dân (BJP) của đương kim Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi lãnh đạo đã giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Hạ viện lần thứ 18 của Ấn Độ. Chính quyền của Thủ tướng Modi tiếp tục thực hiện nhiều biện pháp cải cách trong nước nhằm đưa Ấn Độ trở thành nước phát triển vào năm 2047, mốc kỷ niệm 100 năm ngày Độc lập.  

Về kinh tế, Ấn Độ đã trở thành niền kinh tế lớn thứ tư thế giới và tiếp tục là động lực tăng trưởng toàn cầu. Nền kinh tế Ấn Độ đã phát triển vượt kỳ vọng với mức tăng trưởng 8,2% trong quý III/2025, dự kiến tăng trưởng GDP năm tài khóa 2025-2026 đạt trên 6,5%. Chính phủ đang đầu tư mạnh cho các ngành công nghiệp mới nổi, nhất là ngành bán dẫn, hydro xanh và xe điện. Ấn Độ cũng đẩy nhanh việc đàm phán thỏa thuận thương mại tự do (FTA) với các đối tác quan trọng.

Đặc biệt, chính sách ngoại giao linh hoạt là yếu tố quan trọng giúp quốc gia Nam Á gặt hái nhiều thành tựu trên con đường phát triển. Vai trò và vị thế của Ấn Độ ở khu vực và quốc tế đang ngày càng gia tăng. Ấn Độ triển khai chính sách đối ngoại đa liên kết, có quan hệ tốt và cân bằng với các nước. Quốc gia Nam Á đang nỗ lực khẳng định vai trò “lãnh đạo phương Nam”, đẩy mạnh chính sách “Hành động hướng Đông”, tiếp tục tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với ASEAN, cam kết cùng ASEAN xây dựng một Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do, rộng mở và toàn diện, phù hợp với vai trò trung tâm của ASEAN trong khu vực.

Ấn Độ tích cực tham gia các thể chế đa phương, đang phấn đấu trở thành Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, là thành viên của Nhóm các nền kinh tế mới nổi hàng đầu thế giới (BRICS), dẫn dắt nhiều sáng kiến khu vực và toàn cầu, đảm nhiệm thành công vai trò Chủ tịch Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) và Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) năm 2023.

Việt Nam và Ấn Độ có mối quan hệ hữu nghị truyền thống, gắn bó lâu đời, là tài sản quý báu của cả hai nước. Các mối liên kết Phật giáo chính là minh chứng cho chiều sâu của sự giao thoa, gắn kết về lịch sử, văn hóa và tôn giáo giữa hai quốc gia. Việt Nam luôn nhận được sự ủng hộ tích cực, mạnh mẽ và thực chất của Chính phủ và nhân dân Ấn Độ trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc cũng như trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.

Hai nước chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1972. Ngày 1/5/2003, hai nước ký Tuyên bố chung về khuôn khổ hợp tác toàn diện giữa Việt Nam và Ấn Độ bước vào thế kỷ XXI. Ngày 6/7/2007, hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược và ngày 3/9/2016 nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện. Ngày 21/12/2020, hai nước thông qua Tuyên bố tầm nhìn chung Việt Nam-Ấn Độ về hòa bình, thịnh vượng và người dân. Ngày 1/8/2024, hai nước thông qua Tuyên bố chung về tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Ấn Độ.

Quan hệ song phương trên các kênh Đảng, nhà nước, quốc hội, giao lưu nhân dân giữa hai nước ngày càng mở rộng và sâu sắc. Hai nước đã tích cực thúc đẩy các chuyến thăm cấp cao. Hai nước duy trì hiệu quả các cơ chế hợp tác như Ủy ban Hỗn hợp Việt Nam-Ấn Độ cấp Bộ trưởng Ngoại giao, Tiểu ban Thương mại Hỗn hợp Việt Nam-Ấn Độ, Tham khảo chính trị và Đối thoại chiến lược, Đối thoại An ninh, Đối thoại Chính sách quốc phòng, Đối thoại Chính sách đối ngoại, Đối thoại An ninh biển…

Thương mại được đánh giá là trụ cột quan trọng trong quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Ấn Độ. Thời gian qua, lĩnh vực này liên tục đạt được mức tăng trưởng cao, ghi nhiều dấu ấn đáng khích lệ. Ấn Độ hiện là đối tác thương mại lớn thứ 8 của Việt Nam, Việt Nam là đối tác lớn thứ 21 của Ấn Độ và thứ 4 trong ASEAN; kim ngạch thương mại hai chiều tăng 2,5 lần từ khi thiết lập Đối tác chiến lược toàn diện. Năm 2025, tổng kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và Ấn Độ đạt 16,4 tỷ USD, tăng 10,5% so với mức cùng kỳ năm 2024. Trong ba tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại song phương đạt 4,8 tỷ USD, tăng 28% so với mức cùng kỳ năm 2025.

Hợp tác giữa hai nước không chỉ dừng lại ở các lĩnh vực truyền thống mà còn mở rộng sang công nghệ thông tin và dịch vụ số. Ấn Độ đã hỗ trợ thành lập nhiều trung tâm công nghệ thông tin tại Việt Nam.

Yếu tố then chốt giúp duy trì đà phát triển ổn định và tích cực của quan hệ song phương trong suốt thập kỷ qua chính là ý chí chính trị của lãnh đạo hai nước, cùng thiện chí và lợi ích chung rõ ràng.

Các nhà đầu tư Ấn Độ đã đầu tư vào 15 ngành kinh tế của Việt Nam. Vốn đầu tư tập trung vào lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, sản xuất, phân phối điện, khai khoáng. Một số dự án đầu tư tiêu biểu gồm: Dự án Nhà máy đường Sơn Hòa tại tỉnh Đắk Lắk, dự án Công ty TNHH Cà phê Ngon tại tỉnh Đắk Lắk, dự án Nhà máy Điện mặt trời Infra 1 tại tỉnh Khánh Hòa. Trong khi đó, tính đến tháng 3/2026, các nhà đầu tư Việt Nam đã đầu tư sang Ấn Độ 30 dự án với tổng số vốn đầu tư gần 150,5 triệu USD, đứng thứ 17/88 địa bàn đầu tư ra nước ngoài của Việt Nam.

Hợp tác giáo dục-đào tạo giữa hai nước đạt nhiều kết quả tích cực. Ấn Độ cấp cho Việt Nam 150 suất học bổng theo Chương trình Hợp tác kỹ thuật và kinh tế Ấn Độ (ITEC), 30 suất học bổng thuộc Chương trình CEP/GCSS, 2 đến 4 suất/năm đào tạo tiếng Hindi và văn hoá Ấn Độ, thành lập Trung tâm đào tạo nguồn lực chất lượng cao về công nghệ thông tin và truyền thông tại Hà Nội, Trung tâm tiếng Anh tại Đại học Đà Nẵng.

Hợp tác quốc phòng-an ninh tiếp tục là trụ cột quan trọng và chiến lược. Bộ Quốc phòng hai nước đang phối hợp triển khai các gói tín dụng quốc phòng và viện trợ không hoàn lại mà Chính phủ Ấn Độ dành cho Việt Nam. Ấn Độ hỗ trợ Việt Nam đào tạo, chuyển giao tàu ngầm cũ, trang thiết bị quốc phòng.

Hợp tác du lịch và giao lưu nhân dân được tăng cường và mở rộng. Hai bên đẩy mạnh kết nối hàng không, hàng hải. Ấn Độ hỗ trợ Việt Nam trùng tu các nhóm tháp Chăm tại khu di sản Mỹ Sơn. Từ chỗ chưa có đường bay thẳng vào năm 2016, hiện nay hai nước đã có gần 100 chuyến bay mỗi tuần, tạo động lực mạnh mẽ cho thương mại, đầu tư, du lịch và giao lưu nhân dân. Các hoạt động trao đổi học giả, sinh viên và thanh niên giữa hai nước cũng ngày càng sôi động.

Về hợp tác khoa học-công nghệ, hai bên có cơ chế Tiểu ban Khoa học, công nghệ. Hợp tác khoa học, công nghệ đã được thúc đẩy, tạo đà mới trong một số lĩnh vực phù hợp với nhu cầu của hai nước, nhất là đổi mới sáng tạo, robot, khởi nghiệp, năng lượng nguyên tử, công nghệ sinh học. Hai bên đã ký nhiều văn kiện hợp tác, thiết lập cơ chế Ủy ban Hỗn hợp về Năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, đang tích cực đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ thông tin, đất hiếm.

Chuyến thăm cấp Nhà nước lần này đến Ấn Độ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là minh chứng rõ nét của đường lối đối ngoại của Đảng, Nhà nước ta trong kỷ nguyên mới mà Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV đã đề ra. Đó là độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại, là thành viên có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế.