Tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga trong kỷ nguyên mới

Nhận lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm cùng Phu nhân và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga.

Là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên tới Liên bang Nga của người đứng đầu Đảng, Nhà nước ta kể từ năm 1991, đồng thời diễn ra sau thành công của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, kiện toàn các chức danh lãnh đạo sau bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, chuyến thăm mang dấu ấn lịch sử đặc biệt quan trọng đối với quan hệ Việt Nam-Nga. Chuyến thăm khẳng định Việt Nam tiếp tục tăng cường quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác chiến lược toàn diện với Liên bang Nga trong kỷ nguyên phát triển mới. 

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Liên bang Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân được kỳ vọng tạo dấu mốc mới và bước chuyển biến chiến lược trong hợp tác song phương, làm sâu sắc hơn nữa lòng tin chiến lược, tình cảm hữu nghị thủy chung đặc biệt giữa Việt Nam và Liên bang Nga; đồng thời thúc đẩy hợp tác giữa hai nước trong các lĩnh vực như khoa học-công nghệ, đào tạo, năng lượng, dầu khí, văn hóa, du lịch, hợp tác địa phương… Chuyến thăm cũng góp phần thắt chặt mối quan hệ giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các nhà lãnh đạo Liên bang Nga.

Tình hữu nghị Việt-Nga: Hơn 75 năm đồng hành cùng phát triển

Mối quan hệ giữa Việt Nam và Liên bang Nga có bề dày hơn 75 năm phát triển kể từ khi hai bên chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1950. Mối quan hệ này được vun đắp và ngày càng gặt hái nhiều thành tựu dựa trên nền tảng là tình đồng chí, sự chia sẻ, hỗ trợ vô tư và chân thành giữa nhân dân hai nước trong quá khứ. Nhân dân Việt Nam không bao giờ quên sự giúp đỡ chí nghĩa, chí tình của Liên Xô trước đây và nước Nga ngày nay đối với sự nghiệp giành độc lập dân tộc và xây dựng, phát triển đất nước của Việt Nam.

Trên nền tảng quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác chiến lược toàn diện, Việt Nam và Liên bang Nga mong muốn khai thác tối đa thế mạnh của hai bên để phục vụ cho giai đoạn phát triển mới của mỗi nước. Nga coi Việt Nam là đối tác quan trọng tại Đông Nam Á và châu Á-Thái Bình Dương.

Hai bên thường xuyên tiến hành trao đổi đoàn và tiếp xúc các cấp, các kênh, phối hợp và ủng hộ lẫn nhau trong các vấn đề quốc tế. Ngày 10/5/2025, hai bên thông qua Tuyên bố chung về những định hướng lớn của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Nga trong giai đoạn hợp tác mới.

Quan hệ chính trị Việt-Nga có độ tin cậy cao và không ngừng được củng cố. Trao đổi đoàn cấp cao diễn ra thường xuyên, tạo động lực mạnh mẽ cho việc phát triển quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước. Hai nước thường xuyên trao đổi nhiều đoàn cấp Phó Thủ tướng, Phó Chủ tịch Quốc hội, Bộ trưởng và lãnh đạo các địa phương.

Tình cảm gắn bó giữa hai nước không chỉ xuất phát từ sự ủng hộ, hợp tác chặt chẽ về chính trị, kinh tế và nhiều lĩnh vực khác, mà còn từ sự đồng điệu trong tâm hồn giữa người dân hai nước. Các thế hệ du học sinh Việt Nam tại Nga luôn dành cho nước Nga một tình cảm đặc biệt, sâu sắc. Nhiều tác phẩm văn học của những tên tuổi lớn đến từ Xứ sở Bạch dương đã trở nên quen thuộc đối với người Việt Nam.

Với Nga, dựa trên nền tảng quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác chiến lược toàn diện được xây dựng và vun đắp hơn 75 năm qua, chuyến thăm được kỳ vọng sẽ củng cố hơn nữa nền tảng tin cậy chính trị và tăng cường vai trò của ngoại giao nguyên thủ thông qua việc duy trì thường xuyên tiếp xúc giữa lãnh đạo cao nhất hai nước; nâng cao hiệu quả hợp tác trên các kênh Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Quốc hội và giao lưu nhân dân; phát huy hiệu quả hoạt động của các cơ chế Ủy ban liên Chính phủ và Ủy ban hợp tác liên Nghị viện...

Triển vọng hợp tác rộng mở

Thời gian qua, quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Liên bang Nga đã gặt hái những thành tựu tích cực. Theo Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, Việt Nam và Liên bang Nga có mối quan hệ hữu nghị truyền thống, đã được nhiều thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước dày công vun đắp trong suốt hơn 75 năm qua. Quan hệ hai nước có độ tin cậy chính trị rất cao, nền tảng xã hội sâu rộng, đã được tôi luyện qua thời gian và những biến động của lịch sử. Thời gian qua, quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Liên bang Nga tiếp tục phát triển năng động và đạt được nhiều kết quả hết sức tích cực.

Chuyến thăm cấp Nhà nước lần này là minh chứng sinh động cho thấy tuy thế giới ngày nay biến động, thay đổi nhanh chóng, nhưng vẫn có những điều mãi trường tồn, đó là chính là mối quan hệ thủy chung Việt Nam-Liên bang Nga.

Hai nước duy trì cơ chế Ủy ban liên Chính phủ về hợp tác kinh tế-thương mại và khoa học-kỹ thuật, thành lập từ năm 1992 và được nâng cấp lên cấp Phó Thủ tướng từ năm 2011. Ủy ban liên Chính phủ họp thường niên. Khóa họp lần thứ 25 được tổ chức tại Nga vào tháng 9/2024. Việt Nam và các nước Liên minh Kinh tế Á-Âu, mà Nga là thành viên, đã chính thức ký Hiệp định Thương mại tự do vào ngày 29/5/2015, có hiệu lực từ ngày 05/10/2016.

Kim ngạch trao đổi thương mại song phương trong 7 tháng đầu năm 2026 đạt 3,24 tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm 2025. Các mặt hàng xuất khẩu chính của Việt Nam sang Nga gồm: điện thoại, điện tử, dệt may, giầy dép, nông, thủy, hải sản các loại…; các mặt hàng nhập khẩu chính gồm: than đá, lúa mì, sắt thép, phân bón, ô-tô, máy móc, thiết bị các loại…

Về đầu tư, tính đến tháng 7/2026, phía Nga hiện có 223 dự án đầu tư tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký khoảng 996,4 triệu USD, đứng thứ 28 trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư tại Việt Nam. Trong khi đó, Việt Nam có 19 dự án đầu tư sang Nga còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký đạt 1,64 tỷ USD, xếp thứ 4/88 quốc gia và vùng lãnh thổ Việt Nam có đầu tư, trong đó có Liên doanh dầu khí Rusvietpetro, Dự án chăn nuôi bò sữa và nông nghiệp của Tập đoàn TH…

Hai bên phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn đa phương và tổ chức quốc tế. Nga ủng hộ lập trường của Việt Nam về giải quyết tranh chấp tại Biển Đông bằng biện pháp hòa bình, không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, trên cơ sở luật pháp quốc tế, Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS), Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), sớm xây dựng Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC).

Các hoạt động giao lưu văn hóa giữa hai nước được tổ chức thường xuyên, góp phần tăng cường hiểu biết và hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam và Nga. Hai bên tổ chức thường niên và luân phiên Những Ngày Văn hóa tại Việt Nam và Nga.

Du lịch phục hồi mạnh. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón 742.000 lượt khách Nga, gấp 2,8 lần so với mức cùng kỳ năm 2025. Các hãng hàng không Việt Nam và Nga đã nối lại đường bay thẳng giữa các thành phố hai nước.

Về hợp tác trong lĩnh vực giáo dục-đào tạo, trước đây, Liên Xô đã giúp Việt Nam đào tạo gần 40.000 cán bộ và chuyên gia giỏi thuộc nhiều chuyên ngành khác nhau. Từ năm 2019, Nga đã tăng số học bổng lên khoảng 1.000 suất/niên học. Hiện có khoảng hơn 3.000 sinh viên Việt Nam du học tại Nga.

Hợp tác khoa học-công nghệ đang được hai nước quan tâm thúc đẩy. Hai nước đã thực hiện các dự án nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Hợp tác nghiên cứu khoa học trong khuôn khổ Trung tâm Nhiệt đới tại Việt Nam mang lại nhiều kết quả tích cực. Hai bên đang triển khai dự án Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ hạt nhân và tổ chức các hoạt động trong khuôn khổ Năm chéo 2026 về hợp tác khoa học và giáo dục.

Hợp tác địa phương tiếp tục được duy trì thông qua trao đổi đoàn và ký kết nhiều thỏa thuận hợp tác. Có khoảng 20 cặp quan hệ giữa các địa phương hai nước được thiết lập, đặc biệt giữa Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Moskva, Saint Petersburg.

Cộng đồng người Việt Nam tại Nga, với gần 80.000 người, đã và đang có những đóng góp đáng kể cho sự phát triển của hai nước và quan hệ song phương, luôn đi đầu trong các hoạt động từ thiện.

Theo Đại sứ Việt Nam tại Liên bang Nga Đặng Minh Khôi, nhờ nỗ lực chung của cả hai bên, hợp tác Việt Nam-Liên bang Nga thời gian qua đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Quan hệ chính trị tin cậy không ngừng được tăng cường, trao đổi đoàn, tiếp xúc, đối thoại các cấp, đặc biệt cấp cao, diễn ra thường xuyên. Thương mại song phương đang lấy lại đà tăng trưởng tích cực. Hợp tác năng lượng, dầu khí được mở rộng. Hợp tác du lịch phục hồi mạnh mẽ, phát triển vượt bậc trong 2 năm trở lại đây. Hợp tác văn hóa có bước đột phá. Hợp tác trong lĩnh vực giáo dục-đào tạo có nhiều kết quả thực chất, nhiều sinh viên Việt Nam đã lựa chọn Liên bang Nga là điểm đến du học ưa thích. Đại sứ cho rằng, những kết quả đã đạt được rất đáng mừng nhưng tiềm năng hợp tác giữa hai nước còn rất nhiều. Trong bối cảnh đó, chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Liên bang Nga lần này là cơ hội rất tốt để lãnh đạo cấp cao nhất hai nước cùng trao đổi về những phương hướng lớn tăng cường hơn nữa hợp tác song phương.

Chuyến thăm lần này khẳng định sự nhất quán, kế thừa và coi trọng cao của Đảng, Nhà nước Việt Nam đối với quan hệ hữu nghị truyền thống và Đối tác chiến lược toàn diện với Liên bang Nga. Chuyến thăm cũng là minh chứng rõ nét cho đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại của Việt Nam; đồng thời tranh thủ những nguồn lực phù hợp về năng lượng, khoa học-công nghệ, đào tạo nhân lực và phát triển hạ tầng, triển khai các nghị quyết của Bộ Chính trị để phục vụ phát triển nhanh, bền vững đất nước.

Đây cũng là dịp để lãnh đạo cao nhất hai nước trao đổi sâu rộng về những vấn đề chiến lược, xác lập tầm nhìn dài hạn và tạo dấu mốc mới, xung lực chính trị mới nhằm nâng tầm toàn diện quan hệ Việt Nam-Liên bang Nga, gắn hợp tác song phương với các mục tiêu phát triển của mỗi nước trong giai đoạn mới.