TRONG TIỀM THỨC CỦA DÂN TỘC

Tôi được gặp đồng chí Hồ Chí Minh lần đầu tiên vào tháng 10/1961 tại Mátxcơva trong dịp Đại hội lần thứ XXII Đảng Cộng sản Liên Xô. Đồng chí Rốtnây Arítmênđi, Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Urugoay giới thiệu tôi với Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Lúc đó, Người dẫn đầu đoàn đại biểu Đảng Lao động Việt Nam đến dự Đại hội. Trong giờ giải lao, chúng tôi đã nói chuyện với nhau bằng tiếng Pháp. Được biết tôi từ Urugoay tới, Chủ tịch Hồ Chí Minh hơi nheo mắt lại, vuốt chòm râu một cách khoan thai và Người bắt đầu tả về cảng Montevideo, về ngọn đồi ở trong cảng và phong cảnh khu vực thủ đô nằm ở gần cảng. Tôi liền hỏi làm sao mà Người biết được những chi tiết đó. Người trả lời:

-    Bởi vì tôi đã tới đó, tới Montevideo.
-    Đồng chí đi bằng cách nào?
-    Trên một chiếc tàu hàng của Pháp.
-    Đồng chí làm gì ở trên tàu?
-    Làm phụ bếp. Tôi gọt khoai tây cho cả tàu.

Đây là một điều thổ lộ mới mẻ. Tới lúc đó chưa ai biết và không nơi nào có tin là vị lãnh tụ thần thoại của nhân dân Việt Nam, Bác Hồ kính yêu trong khi bôn ba trên thế giới đã tới vùng miền Nam của Mỹ Latinh.

Lần thứ hai tôi gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh là ở Hà Nội vào tháng 10/1965. Khi đó, đế quốc Mỹ đang "leo thang” chiến tranh chống Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Tôi đã ở Thủ đô Hà Nội, tới cảng Hải Phòng, vùng Vĩnh Linh đất lửa và cả vùng gần vĩ tuyến 17. Tôi đã thấy những đập nước bị phá hủy, trường học, làng mạc và ruộng đồng bị bắn phá, ở mọi vùng trời đều thấy máy bay Mỹ xuất hiện. Nhưng ở tất cả mọi nơi, nhân dân đều nhất tề đứng dậy đấu tranh vì “tài sản” quý giá nhất của mình là độc lập, tự do. Sau khi đi thăm các địa phương trong một tháng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp và trả lời phỏng vấn của tôi. Người đã trả lời các câu hỏi bằng văn bản vào ngày 02/11/1965, trước khi tôi rời Việt Nam về nước. Toàn văn bài phỏng vấn đó đã được đăng trên tờ Bình Dân của chúng tôi, cùng một số bài báo khác viết về Việt Nam. Hiện tôi không còn giữ được tài liệu đó bởi vì bọn độc tài làm đảo chính ở nước chúng tôi ngày 27/6/1973 đã phá hủy toàn bộ tài liệu lưu trữ của toà báo và tôi buộc phải ra nước ngoài cư trú.

Nhưng tôi nhớ rất rõ là những câu trả lời đó được viết trong chính những ngày ác liệt của cuộc kháng chiến, khi những trận ném bom của đế quốc Mỹ đang tấn công những điểm xung yếu của Việt Nam xã hội chủ nghĩa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thể hiện niềm tin tưởng tuyệt đối vào thắng lợi cuối cùng của dân tộc mình. Người đã chứng minh một cách rành mạch, phân tích kỹ lưỡng những yếu tố đưa đến thất bại hoàn toàn và không thể tránh khỏi của đế quốc Mỹ, là Việt Nam sẽ thống nhất và toàn bán đảo Đông Dương sẽ được tự do.

Lịch sử đã chứng minh lẽ phải thuộc về Người, mặc dù Người không được tận mắt nhìn thấy ngày thắng lợi. Tôi nghĩ rằng có được điều đó là do Chủ tịch Hồ Chí Minh đã biết kết hợp, trong những giờ phút quyết định của Tổ quốc mình và may mắn thay cho nhân loại, sự sáng suốt tuyệt đối về chính trị với niềm tin trọn vẹn vào lực lượng và sự đoàn kết nhất trí của dân tộc, vào lòng yêu nước tha thiết và tinh thần chiến đấu ngoan cường của nhân dân. Đó là một trong những bài học bất diệt của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Bài học thứ hai là cùng với V.I. Lê nin, Người đã biết làm sáng tỏ vai trò của nhân dân các nước thuộc địa và phụ thuộc với tư cách là đồng minh của các nước xã hội chủ nghĩa và của giai cấp vô sản thế giới trong cuộc đấu tranh chung chống chủ nghĩa đế quốc, trong thời đại ngày nay được mở đầu bằng Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại. Ngày nay, thế giới xác nhận tính thiên tài của những bài học này do Người để lại. Hai điều giáo huấn này của Chủ tịch Hồ Chí Minh làm cho Người sống mãi trong tiềm thức của dân tộc Việt Nam và trong tiềm thức của tất cả các chiến sĩ đấu tranh vì tương lai của nhân loại.