Từ những căn nhà đầu tiên mở cửa đón khách, đến nay, một cộng đồng làm du lịch đã dần hình thành ở Khâu Tràng. Việc Làng văn hóa cộng đồng thôn Khâu Tràng được Hiệp hội Du lịch Việt Nam vinh danh ở hạng mục Điểm du lịch cộng đồng tiêu biểu, đón nhiều khách du lịch năm 2025 vừa là tín hiệu vui, nhưng cũng đặt ra những thách thức cho hướng phát triển của du lịch Hồng Thái.

Những ngày đầu tháng tư, khi những vạt hoa lê cuối cùng đã rụng xuống, trả lại màu xanh nguyên sơ cho núi rừng, thôn Khâu Tràng trở lại với nhịp sống chậm rãi vốn có, không còn dòng người tấp nập như vài tuần trước đó, những căn homestay từng kín khách nay thưa hơn.

Ở một góc hiên nhà, Đàng Thị Hà ngồi lật lại sổ đặt phòng. Những trang sổ ghi kín đoàn vào cuối tháng 2, đầu tháng 3 giờ đã thưa hơn. Cô không bất ngờ. Là người trực tiếp làm du lịch, đồng thời tham gia công tác văn hóa tại địa phương, Hà hiểu rất rõ một thực tế: Du lịch ở Hồng Thái vẫn còn mang tính mùa vụ khá rõ.

“Có những ngày cao điểm, nhà em gần như kín khách, phải từ chối bớt. Nhưng cũng có những thời điểm, cả tuần chỉ có vài đoàn nhỏ. Làm du lịch ở đây, nếu chỉ trông vào mùa hoa lê hay mùa lúa chín thì không thể ổn định lâu dài được”, Hà chia sẻ.

Tại homestay Mác Cọp, chị Đinh Thị Ngọc Nắng cũng thừa nhận: “Mùa hoa lê, có ngày nhà em đón cả trăm khách. Nhưng các thời điểm khác thì ít hơn nhiều. Vì thế, gia đình vẫn phải duy trì làm nương, chăn nuôi, chứ chưa thể bỏ hẳn nông nghiệp”.

“Em vẫn tin tưởng rằng trong tương lai, Hồng Thái sẽ đón lượng khách đều hơn quanh năm. Khi nhắc đến Hồng Thái, du khách sẽ không chỉ nghĩ đến mùa hoa lê, mà còn nhớ tới những trải nghiệm đặc trưng nơi đây. Bởi thực tế, ngoài hoa lê, Hồng Thái còn có nhiều cảnh quan đẹp như biển mây buổi sáng, ruộng bậc thang, cùng các giá trị văn hóa đặc sắc như nhảy lửa, lễ cấp sắc, múa chuông, trang phục, tiếng nói và chữ viết của người Dao Tiền’’ – Hà nói thêm.

Ngoài ra, với những người đã làm homestay, việc xác định hướng đi cho cơ sở nhỏ của mình cũng là một bài toán.   

“Thực tế làm du lịch cũng cho thấy, ngày hôm nay mình làm tốt rồi nhưng ngày mai vẫn phải đổi mới. Mỗi đoàn khách lại có một nhu cầu khác nhau. Có người thích sự tiện nghi, nhưng cũng có người chỉ muốn trải nghiệm giản dị, như ăn cơm bên bếp lửa, sống như người bản địa. Vì vậy, làm du lịch cộng đồng giống như “làm dâu trăm họ”” – Hà chia sẻ.

Sáu năm làm homestay, từ một căn nhà nhỏ sức chứa hơn 20 người, đến nay cơ sở của gia đình chị Nắng đã mở rộng sức chứa lên tới khoảng 100 khách/ngày. Thu nhập cải thiện rõ rệt, đời sống ổn định hơn. Nhưng phía sau những con số ấy là một thực tế ít được nhắc đến: Khoản đầu tư ban đầu từ năm 2021 vẫn chưa thể thu hồi hết.

“Có tiền thì lại tái đầu tư, mua thêm chăn ga, sửa nhà vệ sinh, nâng cấp phòng. Làm đến đâu, đầu tư đến đó. Nói thật là vẫn còn áp lực”, chị Nắng thẳng thắn thừa nhận.

Với các hộ dân tại thôn Khâu Tràng, du lịch đã mở ra một hướng đi mới, nhưng chưa phải là con đường bằng phẳng. Ở giai đoạn này, với nhiều hộ gia đình, du lịch mới chỉ là một phần sinh kế, song hành với nông nghiệp, chứ chưa thể thay thế hoàn toàn. Tại thôn Khâu Tràng đã có 18 hộ làm homestay với sức chứa tối đa lên tới 700-1000 du khách/ngày. Tuy nhiên, khoảng 80 hộ khác trong thôn vẫn chủ yếu làm nông nghiệp. Họ có nhiều lý do: thiếu vốn, thiếu kinh nghiệm, e ngại rủi ro, hoặc đơn giản là chưa muốn thay đổi nhịp sống quen thuộc.